Przejdź do treści
Strona główna » Lokalne inspiracje

Lokalne inspiracje

  • przez

Są miejsca, które słyną z natury, zwyczajów, potraw czy architektury. Są to potencjalne zasoby do działań kulturalnych. Warto w oparciu właśnie o nie budować inicjatywy i wydarzenie kulturalne.

Ważna rola domu kultury i biblioteki

Domy kultury i biblioteki są często jedynymi archiwistami życia społecznego danej miejscowości. To one prowadzą kroniki, archiwizują fotografie czy zbierają artykuły dotyczące miejsca swojego działania. Niejednokrotnie wokół nich skupione są zespoły ludowe, które wykonują muzykę i pieśni oparte o miejscowe tradycje. Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, jak ważna jest to praca dla lokalnej społeczności. Często nie zdają sobie sprawy z tego nawet sami pracownicy instytucji kultury.

Ważna rola społeczników

To pasjonaci samodzielni lub skupieni w różnych stowarzyszeniach często badają, dokumentują lub kultywują lokalne tradycje, historie, dbają o upowszechnianie wiedzy na temat osób, które w zasłużyły się dla danej społeczności. Zbierają oni różnego rodzaju pamiątki i eksponaty lub spisują zapominane pieśni i zwyczaje organizując wydarzenia, które mają na celu je upowszechnić. To też oni często pełnią rolę lokalnych przewodników i gawędziarzy, których chce się słuchać godzinami.

Czerpać z miejsca

Opieranie działalności o lokalne dziedzictwo nie jest rzeczą niespotykaną. Istnieje wiele miejsc, które powstały i działają właśnie w ten sposób. Na Podlasiu można wymienić tu Hładyszkę w Kleszczelach, Centrum Rękodzieła Ludowego w Niemczynie czy nowoczesne Centrum Tradycji Mleczarstwa – Muzeum Mleka w Grajewie. Te instytucje bazują na tym, co w danym miejscu jest ważne dla lokalnej społeczności. Inne czerpią z miejscowych zwyczajów chociażby w warstwie identyfikacji graficznej. Przykładem tego podejścia jest Gminny Ośrodek Kultury w Narewce. Tam logotyp i motywy graficzne identyfikacji wizualnej oparte są o miejscowy wzór. Spacerując we wnętrzach tego ośrodka zobaczymy owe motywy wyłożone na podłodze. Jest to dobra promocja miejscowego dziedzictwa nie tylko wśród mieszkańców, ale i gości.

Lokalne wątki

Wiele miejscowości posiada zasoby w postaci wydarzeń historycznych lub osób, które można wykorzystać  do działań. Wystarczy dobrze poszukać, poznać historię i zaadaptować motyw na wydarzenie. Przykładem takiego działania może być realizowane w 2021 roku supraskie Lato w Teatrze, gdzie w kooperacji Centrum Kultury i Rekreacji w Supraślu oraz Teatru Okno powstały półkolonie artystyczne pt. „Kapitan Guliwer Powraca do Supraśla”. Inspiracją do działania był fakt, że pierwszą polskojęzyczną wersje książki o przygodach Guliwera wydrukowano właśnie w Supraślu w roku 1784. Dwa tygodnie działań opartych o literaturę, lokalne wątki zwieńczono spektaklem teatralnym wykonanym przez młodzież. Innym działaniem, które od początku do końca było oparte o postać historyczną jest projekt przygotowany przez Sokólski Ośrodek Kultury. „Latające dywany Eleonory Plutyńskiej” to cykl wydarzeń, które miały za zadanie przybliżyć postać lokalnej artystki. Zawierał on również elementy coraz bardziej obecnej w działaniach wielu animatorów i instytucji herstorii. 

Dni warzyw i owoców

Poza całościowym ukierunkowaniem się instytucji lub organizacji, można skupić się na jakimś obszarze lokalności i wokół niej budować silną imprezę. Jak to w życiu bywa, różna jest jakość i zasięg takich działań. Na mapie wydarzeń kulturalnych może spotkać dni wszelakich warzyw, owoców, rzemiosł oraz ogólnych jarmarków. Wszystkie one oparte są zazwyczaj o jakiś miejscowy produkt. Jeśli takiego nie ma, zostaje on stworzony. Dobrym przykładem tego jest Festiwal Ceramiki w Pieckach (Mazury), który stał się produktem miejsca. Dziś zjeżdżają się tam garncarze i artyści z całej Polski, biorąc udział w warsztatach, spotkaniach, konkursach oraz prezentując swoje prace. Lokalnie, żeby nie szukać poza granicami województwa można przytoczyć Dzień Ogórka w Kruszewie (gm. Choroszcz), to stosunkowo niskobudżetowe wydarzenie w odniesieniu do jego zasięgu. Na scenie nie ma wielkich gwiazd, wydarzenie odbywa się na „końcu świata” (ostania wieś w gminie, za nią rzeka bez możliwości przeprawy). Co roku wydarzenie odwiedza tysiące osób. Taka jest siła produktu lokalnego. Trzeba tylko ją odpowiednio wykorzystać do działań.

Zainspirowani z zewnątrz

Częstym jest, gdy przybywa animator z zewnątrz, mający świeże spojrzenie na miejsce i ludzi. Czasami są to działania akcyjne, czasami takie osoby po prostu zamieszkują daną miejscowość i zaczynają działać. Potrafią one często wydobyć z miejscowych zwyczajów, miejsc, historii i tradycji pewnego rodzaju perełki, które przetwarzają na działania animacyjne i kulturalne.  Tacy ludzie też czasami pojawiają się w lokalnych instytucjach kultury dzieląc się swoimi uwagami. Warto podejmować z nimi współpracę.

Zdarzają się też sytuacje, w których zewnętrzni animatorzy podpierając się miejscowym dziedzictwem, prowadzą wiele działań rozsławiających miejsce w Polsce i na świecie. W tym wszystkim zapominają o lokalnych społecznościach, które z czasem mogą ich potraktować nie jako gości lub swoich, ale „okupantów” lokalnej kultury i tradycji. Brak komunikacji z lokalnymi mieszkańcami, zapraszania ich do współpracy lub uczestnictwa skutkuje tym, że patrzą oni na te działania z dużym dystansem, izolują się i nie traktują inicjatywy lub miejsca jako korzyści dla miejscowości.

Są miejsca, w których udało się, zapraszając ludzi z zewnątrz, nie odciąć się od mieszkańców. Festiwal „Z Wiejskiego Podwórza“ w Czeremsze jest tego dobrym przykładem. Co roku w lipcu przyjeżdżają na niego goście z całego świata. Mieszkańcy wsi włączają się w organizację tego przedsięwzięcia oraz licznie uczestniczą w samym wydarzeniu.

Czy to duże miasto, czy mała gmina przy działaniach kulturalnych zawsze warto zwracać uwagę na lokalny dorobek, historię, zwyczaje, obrzędy i tradycje. Jest to kopalnia inspiracji i wątków do wykorzystania w codziennej pracy.

Kapitan Guliwer Powraca do Supraśla – więcej informacji tutaj.

Latające Dywany Eleonory Plutyńskiej – więcej informacji tutaj.

Festiwal w Czeremsze – więcej informacji tutaj.

Wesele Kultur w Wasilkowie – więcej informacji tutaj.

Ostatni Wychodziłem z zakładu… w Gródku – więcej informacji tutaj.

Festiwal Ceramiki w Pieckach – więcej informacji tutaj.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *