8 października 2026 roku Sejm przyjął ustawę o zabezpieczeniu społecznym osób wykonujących zawód artystyczny. Przepisy mają pomóc artystom i artystkom zachować ciągłość ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego mimo niskich lub nieregularnych dochodów. Ustawa trafi teraz do Senatu.
W głosowaniu uczestniczyło 433 posłów. Za przyjęciem ustawy opowiedziało się 232, przeciw było 197, a cztery osoby wstrzymały się od głosu. Sejm uchwalił przepisy wraz z poprawkami wypracowanymi przez Komisję Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu – podało [Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego](https://www.gov.pl/web/kultura/sejm-przyjal-ustawe-o-zabezpieczeniu-spolecznym-osob-wykonujacych-zawod-artystyczny).
Nowe rozwiązania odpowiadają na specyfikę pracy twórczej, która często opiera się na kolejnych projektach, umowach cywilnoprawnych i dochodach pojawiających się nieregularnie. Według badań przywołanych w uzasadnieniu projektu około 69 proc. artystów osiąga przychody poniżej przeciętnego wynagrodzenia, a około 30 proc. – poniżej płacy minimalnej. Dla części środowiska oznacza to trudności z regularnym opłacaniem składek i utrzymaniem ubezpieczenia. Celem ustawy jest zapewnienie dostępu do świadczeń zdrowotnych i społecznych oraz umożliwienie gromadzenia okresów składkowych potrzebnych do uzyskania w przyszłości minimalnej emerytury.
Podstawowym mechanizmem wsparcia będą dopłaty do składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Pieniądze mają trafiać bezpośrednio do ZUS i uzupełniać składki do poziomu naliczanego od minimalnego wynagrodzenia. Artysta nadal będzie opłacać własne składki, a wysokość dopłaty będzie dostosowywana do jego sytuacji. Jeśli dochody wzrosną, wsparcie zmaleje albo ustanie. O przyznaniu prawa do dopłaty zdecyduje ZUS, na okres do 12 miesięcy.Wsparcie będzie uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego. Średni roczny dochód z trzech poprzednich lat podatkowych nie będzie mógł przekraczać 125 proc. dwunastokrotności minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w roku złożenia wniosku. Pod uwagę będą brane dochody ze wszystkich źródeł, także z praw autorskich.
Warunkiem udziału w systemie będzie uzyskanie statusu artysty. Wnioskodawca będzie musiał przedstawić udokumentowany dorobek potwierdzający, że twórczość stanowi istotną część jego aktywności zawodowej, oraz wykazać przychody z działalności artystycznej w każdym z ostatnich trzech lat. Decyzję wyda dyrektor Centrum Edukacji i Pracy Artystycznej po uzyskaniu opinii komisji reprezentującej środowisko artystyczne. Od decyzji będzie można odwołać się do ministra kultury, a następnie złożyć skargę do sądu administracyjnego.
Z systemu wyłączone będą osoby prowadzące działalność gospodarczą. Uzyskania statusu artysty nie będzie można łączyć z prowadzeniem firmy, a rozpoczęcie działalności spowoduje wygaśnięcie tego statusu. Według szacunków MKiDN o status artysty będzie mogło ubiegać się około 62 tys. osób, natomiast z dopłat skorzysta około 21 tys.
Przyjęcie ustawy przez Sejm nie oznacza jeszcze wejścia przepisów w życie. Kolejnym etapem będzie rozpatrzenie jej przez Senat, a dalsza procedura obejmuje również podpis prezydenta i ogłoszenie ustawy. Zgodnie z założeniami przedstawionymi przez MKiDN nowe rozwiązania mają wejść w życie w połowie 2027 roku.
fot. Danuta Matloch, MKiDN
